Entrée Ny Fanandratan-tena
Partie du discours nom propre (titre d'histoire courte ou de discours)
Auteur Rafanoharana
Tableaux et planches Tous les titres
Texte "Fa isika rehetra, hoy Ingahy Paoly Apostoly, dia samy nahazo fanomezam-pahasoavana tsirairay avy" . Marina tokoa izany, fa tsy misy olona sahy milaza ho tsy mba nomena "fahasoavana" , na dia izay toa faraidin' olona aza. Hoy koa manko ny Ntaolo hendry milaza izany : "Izay tsy mahay sobiky, mahay fatam-bary" .

Tsy dia mitovy anefa ny fanomezam-pahasoavana, fa nozaraina arakaraka ny toe-tena, ny toe-tsain' ny olona izy mba hisian' ny fifanampiana sy ny fifamenoana noho ny eto an-tany tsy misy faha-tanterahana. Ity anefa no mampalahelo : amin' ireo nahazo fahasoavana toa manan-tombo kokoa noho ny hafa, dia ahitana sasantsasany misangaingigaingy, manindintsidina foana, mitratrevatreva, mihevi-tena "ho zavatra, tsy mana-namana, tsy manan-tsahala, tampon-dohany, ambony indrindra" .

Saingy nahazo vola aman-karena misimisy Ranona, ka dia manomban-tena ho tsy mitovy amin-dRanona ary an-trano bongo arý. Saingy nahita fianarana misimisy Ranona, ka dia mihevi-tena "ho izaho irery no olona" . Saingy nahazo toerana ambony ao amin' ny raharaha ataony ny sasany, ka dia mivolambolana hatraiza hatraiza fa "tsy azo inanina" . Dia ao koa ireo tsaratsara fitafiana, mendrimendri-tokantrano, ambonimbony fianakaviana, menamenatra raha hiara-mitoetra amin' ireo toa mavomavo, toa ambanimbany.

Ary ny vao mainka mahatsikaiky aza dia ny mahita ireny olona "manandra-tena" ireny eo amin' ny fivoriana : mamonjy ny toerana aloha; eo amin' ny adihevitra : manao teny jadona, teny miavona, teny manabanty ny an' ny hafa, indrindra ny an' ireo heveriny ho tsy mitovy saranga aminy; eo amin' ny fianakaviana : tsy azo hatonina sarotra ifampiraharahana. Indrisy!... Izany sasany izany, mambo-livoly fihetsehana erý amin' ny famindra, fijery, fitafy, fiteny : fihe-tsehan' ny olona "tsy manan-tsahala" , hono! Tsaroana eto ny tenin' ny Ntaolo : "Tampohin-tsoa, ka manevika!"

Hita amin' izay efa voalaza àry fa ny fanandratan-tena, dia tsy misaraka mihitsy amin' ny avonavona, ary ny avonavona mihantsy ny vavam-bahoaka; "nefa tsy ny tany no fady fa ny vavam-bahoaka" ; koa tsy mahagaga akory raha tonga mangidy hoditra amin' ny mpiara-belona aminy ireny "mpanandra-tena" ireny, ka itenenan' ny sasany hoe "Izay mikasika an' io, dia boka!"

Tsy takatry ny sasany fa tsy mampaninona ny volamena ny iraisany toerana amin' ny varahina; ny asidra va tsy hampiavaka ny tena ha'any? Ary moa hahasimba ny famiraniratan' ny diamondra va ny iarahany mitoetra amin' ny vatokaranana?

(Rafanoharana, Ny Mpandinika, 6 Avrily 1928).


2020/01/25